Ticaret Bakanlığı, son dönemde kamuoyunda sıkça şikayet konusu olan e-ticarette fahiş fiyat artışlarına karşı son derece kritik bir adım attı. Bakanlık tarafından yapılan resmi açıklamada, yeni mevzuat değişiklikleri sonrası haksız fiyat artışı yaptığı tespit edilen eserlerin e-ticaret sitelerindeki satış sayfalarına erişim pürüzü getirildiği duyuruldu. Bu kararla birlikte, tüketicileri aldatmaya yönelik fiyat siyasetleri izleyen işletmeleri 1,8 milyon TL’yi aşan idari para cezaları bekliyor.

Ticaret Bakanlığı’ndan E-Ticarette Fahiş Fiyat Artışlarına Karşı Yeni Tedbirler

Ticaret Bakanlığı, resmi X hesabı üzerinden yaptığı bir duyuru ile e-ticaret pazar yerlerinde uygulanan fahiş fiyat artışlarına yönelik yeni ve caydırıcı önlemler alındığını kamuoyu ile paylaştı. Bakanlık, bilhassa “e-ithalat” olarak bilinen Kolaylaştırılmış Gümrük Sistemi’nde 1 Şubat’ta yürürlüğe giren mevzuat değişikliği sonrasında artan tüketici şikayetlerini mercek altına aldı. Gelen ağır şikayetler üzerine, e-ticaret platformlarında satılan eserlerdeki fiyat değişimleri incelenmeye başlandı. Bu incelemeler, hem 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun hem de 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun çerçevesinde yürütülüyor.

Açıklamada, Bakanlığın ilgili e-ticaret pazar yerlerinden daima olarak bilgi ve doküman talep ettiği, bilhassa yüksek oranlı fiyat artışı yaptığı bedellendirilen satıcıların süreçlerinin titizlikle incelendiği vurgulandı. Bu süreç, dijital pazarda adil rekabet ortamını muhafazayı ve tüketicilerin haklarını teminat altına almayı hedefliyor.

Düzenlemenin Ardındaki Tetikleyici: E-İthalat Değişikliği

Sürecin başlangıç noktası, kamuoyunda “e-ithalat” olarak bilinen ve yurt dışından makul limitler dahilinde eser getirilmesini kolaylaştıran Kolaylaştırılmış Gümrük Sistemi’nde yapılan değişiklik oldu. 1 Şubat tarihinde yürürlüğe giren yeni düzenlemelerin akabinde, kimi eser kategorilerinde beklenmedik ve olağandışı fiyat artışları yaşandığına dair çok sayıda şikayet Ticaret Bakanlığı’na ulaştı. Tüketiciler, tıpkı eserlerin fiyatlarının kısa müddet içinde fahiş oranlarda arttığını bildirerek duruma müdahale edilmesini talep etti. Bu geri bildirimler, Bakanlığın harekete geçerek geniş kapsamlı bir kontrol süreci başlatmasını tetikledi. Kontroller, kelam konusu fiyat artışlarının yasal bir desteği olup olmadığını ve özgür piyasa şartlarının berbata kullanılıp kullanılmadığını tespit etmeye odaklanıyor.

Geniş Kapsamlı İnceleme ve Pazar Yerlerinin Sorumluluğu

Ticaret Bakanlığı, denetim sürecini yalnızca satıcılar üzerinden değil, birebir vakitte bu satışlara aracılık eden e-ticaret platformları üzerinden de yürütüyor. Bakanlık, büyük pazar yerlerinden, şikayet konusu olan ve fiyatlarında ani artışlar gözlemlenen eserlere ilişkin satış datalarını, faturaları ve evvelki devirlere ilişkin fiyat listelerini talep ediyor. Bu sayede, fiyat artışının münasebeti (döviz kuru, tedarik maliyeti vb.) ve oranı objektif olarak bedellendiriliyor. Pazar yerleri, bu süreçte Bakanlık ile tam bir iş birliği içinde çalışmak ve istenen dokümanları eksiksiz olarak sunmakla yükümlü. Ayrıyeten, kendi iç kontrol düzeneklerini kullanarak haksız fiyat artışlarını tespit edip engelleme sorumluluğu da taşıyorlar.

Yasal Destek ve Uygulanacak Ağır Yaptırımlar

Bakanlığın yaptığı incelemeler sonucunda, tespit edilen fiyat artışlarının 6585 sayılı Kanun’un fahiş fiyat artışına ait kararlarına terslik teşkil ettiği kanaatine varıldı. Bu doğrultuda, yaptırımların yasal desteği olarak 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un “hukuka ters içerik” hususları gösterildi. Fahiş fiyatlı bir eser, hukuka ters bir içerik olarak kabul edilerek platformlardan derhal kaldırılması talimatı verildi. Uygulanacak yaptırımlar hayli caydırıcı nitelikte. Süreç şu halde işleyecek:

• Anında Erişim Pürüzü: Fahiş fiyat artışı tespit edilen eserin satış sayfasına e-ticaret pazar yeri tarafından derhal erişim manisi getirilecek.
• Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu: Elde edilen tüm kontrol sonuçları ve evraklar, Haksız Fiyat Kıymetlendirme Kurulu’na sunulacak.
• Ağır Para Cezası: Konseyin yapacağı kıymetlendirme sonucunda fahiş fiyat artışı yaptığı mutlaklaşan işletmelere, her bir karşıtlık (ürün başına) için 1.806.177 TL’ye kadar idari para cezası uygulanmasına karar verilebilecek.

Tüketiciler Nelere Dikkat Etmeli?

Bu süreçte tüketicilerin de şuurlu olması büyük ehemmiyet taşıyor. Online alışveriş yaparken bir eserin fiyatında ani ve açıklanamayan bir artış fark eden vatandaşlar, bu durumu ilgili platforma bildirmenin yanı sıra resmi kanallar üzerinden de şikayette bulunabilirler. Ticaret Bakanlığı’nın Haksız Fiyat Artışı Şikayet Sistemi (HFA-BİS) yahut CİMER üzerinden yapılacak müracaatlar, kontrollerin daha aktif yürütülmesine katkı sağlayacaktır. Tüketicilerin, şikayetlerini yaparken eserin ekran imgesi, satıcı bilgisi ve fiyat değişimini gösteren delilleri eklemeleri, sürecin hızlanmasına yardımcı olacaktır.

Bakanlığın bu kararlı adımı, e-ticaret ekosisteminde faaliyet gösteren tüm satıcılar için kıymetli bir ikaz niteliği taşıyor. Hür piyasa şartlarını manipüle ederek haksız yarar elde etmeye çalışan işletmelerin, artık çok daha sıkı bir kontrol ve ağır yaptırımlarla karşı karşıya kalacağı açıkça görülüyor. Bu durumun, uzun vadede dijital pazarda daha adil ve şeffaf bir ticaret ortamının oluşmasına yer hazırlaması bekleniyor.

Peki, e-ticaretteki fahiş fiyat kontrolleri hakkındaki sizin görüşleriniz neler? Fikirlerinizi yorumlarda bizimle paylaşın!