Türkiye’deki teknoloji ve rekabet gündemini sarsan bir gelişmeyle, Rekabet Kurumu, teknoloji devi Google hakkında Android işletim sistemi üzerinden kapsamlı bir Android soruşturması başlattığını resmi olarak duyurdu. Bu atılım, Google’ın taşınabilir ekosistemdeki ezici pazar gücünü ve bu gücü rekabeti kısıtlayıcı biçimde kullanıp kullanmadığına dair telaşları tekrar alevlendirdi. Kurum, milyarlarca aygıtta kullanılan Android işletim sisteminin, öbür hizmet ve uygulamalar aleyhine haksız bir avantaj yaratıp yaratmadığını derinlemesine inceleyecek.

Rekabet Kurumu’nun Yeni Android Soruşturması Neleri Kapsıyor?

Rekabet Kurumu tarafından yapılan açıklamaya nazaran, yeni başlatılan Android soruşturması, 2018 yılında alınan bir evvelki kararın akabinde taşınabilir ekosistemde oluşan yeni dinamikleri ve kontrat yapılarını mercek altına alıyor. Kurum, Google’ın aygıt üreticileriyle yaptığı mutabakatların ve uygulama geliştiricilere yönelik siyasetlerinin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’u ihlal edebileceğine dair önemli bulgulara ulaştı. Bu nedenle, soruşturmanın odak noktasında birkaç kritik başlık bulunuyor.

İncelenen temel tasalar ve tezler şu halde sıralanabilir:

• Google Arama Münhasırlığı: Aygıtlarda bulunan Google Arama parçacığının (widget) fiili bir inhisar oluşturarak öteki arama motorlarının rekabet bahtını ortadan kaldırdığı sav ediliyor.
• Varsayılan Hizmet Dayatması: Google Chrome ve Google Sesli Asistan üzere tanınan hizmetlerin, kullanıcıları direkt Google Arama’ya yönlendirerek bu hizmete haksız bir avantaj sağladığı bedellendiriliyor.
• Tarayıcı Avantajı: Taşınabilir aygıtlarda Google Chrome tarayıcısının önceliklendirilmesi ve başka tarayıcıların aleyhine olacak formda çeşitli avantajlar sağlanması da soruşturma kapsamında.
• İşletim Sistemi Kısıtlamaları: En dikkat cazibeli argümanlardan biri ise, Google’ın Android lisansı verdiği aygıt üreticilerinin, Android’in açık kaynak kodunu kullanarak kendi işletim sistemlerini (fork) geliştirmelerini veya üçüncü parti Android tabanlı işletim sistemlerini kullanmalarını kontratlarla yasakladığı tarafında.

Bu argümanlar, Google’ın yalnızca son kullanıcı tecrübesini değil, tıpkı vakitte aygıt üreticilerinin ve rakip yazılım şirketlerinin pazardaki hareket alanını da direkt etkileyen stratejiler izlediği kuşkusunu doğuruyor. Kurum, bu davranışların rekabeti değerli ölçüde engelleyip engellemediğini tespit etmeye çalışacak.

Uygulama Geliştiricileri ve Aygıt Üreticileri Nasıl Etkilenecek?

Soruşturma yalnızca Google’ın kendi hizmetlerini nasıl öne çıkardığıyla sonlu değil. Bununla birlikte, teknoloji devinin uygulama geliştiricileri üzerinde kurduğu denetim düzenekleri da inceleme altında. Bilhassa Android Geliştirici Doğrulama Programı kapsamında yapılan son siyaset değişiklikleri, geliştiricilere yeni yükümlülükler getirmesi nedeniyle dikkat çekiyor. Rekabet Kurumu, bu yeni siyasetlerin geliştiricilerin faaliyetlerini kısıtlayıp kısıtlamadığını ve rekabeti ihlal edip etmediğini de kıymetlendirecek.

Cihaz üreticileri tarafında ise durum daha da kritik. Google ile yapılan mukavelelerin, üreticilerin yenilik yapma ve farklılaşma yeteneklerini kısıtladığı tasası hakim. Şayet bir üretici, Android’in açık kaynak kodunu alıp Google hizmetleri olmadan kendi ekosistemini yaratmak isterse, tezlere nazaran mevcut kontratlar buna pürüz oluyor. Bu durum, pazarda yalnızca Google’ın vizyonuyla şekillenen aygıtların yaygınlaşmasına ve alternatiflerin ortaya çıkmasının engellenmesine yol açabilir.

Bu soruşturma, Türkiye’nin dijital pazarlardaki rekabeti müdafaa konusundaki kararlılığını göstermesi açısından büyük ehemmiyet taşıyor. Benzer soruşturmalar Avrupa Birliği ve Amerika Birleşik Devletleri’nde de yürütülmüş ve Google milyarlarca dolarlık cezalara çarptırılmıştı. Türkiye’deki soruşturmanın sonucu, hem Google’ın ülkedeki faaliyetlerini hem de taşınabilir aygıt pazarının gelecekteki yapısını direkt etkileyebilir. Soruşturma sonucunda Google’ın rekabeti ihlal ettiğine karar verilirse, şirkete önemli para cezaları ve davranışlarını değiştirmeye yönelik yükümlülükler getirilebilir.

Peki, Google’a açılan bu yeni Android soruşturması hakkındaki sizin görüşleriniz neler? Fikirlerinizi yorumlarda bizimle paylaşın!