Türkiye’nin ihracat lideri olan otomotiv sektörü, Avrupa Birliği’nin gündemindeki yeni bir düzenleme nedeniyle kritik bir dönemeçle karşı karşıya. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’e gönderdiği mektupla resmiyet kazanan tasalar, Made in EU düzenlemesi olarak bilinen ve kamu ihalelerinde Avrupa Birliği’nde üretilen araçlara öncelik tanımayı hedefleyen tasarıya odaklanıyor. Bu düzenlemenin, Türkiye’nin en büyük pazarı olan AB ile Gümrük Birliği çerçevesinde kurulan entegre yapıyı temelden sarsma potansiyeli taşıması, kesimde ve Ankara’da önemli tasalara yol açıyor.

Made in EU Düzenlemesi Nedir ve Türkiye’yi Neden Endişelendiriyor?

Avrupa Birliği’nin stratejik sanayi siyasetleri kapsamında geliştirdiği “Made in EU” (AB’de Üretilmiştir) vurgusu, birliğin kendi içindeki üretimi müdafaa ve teşvik etme hedefini taşıyor. Bu kapsamda hazırlanan yeni düzenleme taslağı, AB üyesi ülkelerdeki kamu kurumlarının araç alımlarında, birlik hudutları içinde üretilmiş araçları tercih etmesini yasal bir yerle güçlendirmeyi planlıyor. Türkiye, Gümrük Birliği üyesi olmasına karşın AB’ye tam üye olmadığı için bu düzenlemede “üçüncü ülke” statüsünde değerlendirilme riskiyle karşı karşıya. Bu durum, Türkiye’de üretilen ve büyük çoğunluğu AB ülkelerine ihraç edilen araçların, en büyük alıcılardan biri olan kamu filoları pazarından dışlanması manasına gelebilir. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın mektubunda da bu tehlikeye dikkat çekilerek, atılacak bu türlü bir adımın bölgesel bedel zincirleri ve AB-Türkiye Gümrük Birliği açısından beklenmedik olumsuz sonuçlar doğurabileceği uyarısı yapıldı.

Uzmanlar, düzenlemenin yaratabileceği en makûs senaryonun, Türkiye iktisadı için yıkıcı olabileceğini belirtiyor. Bilhassa filo satışları, bu tasaların merkezinde yer alıyor. Filo satışları, yani şirketlerin, kiralama firmalarının ve kamu kurumlarının toplu araç alımları, Avrupa araba pazarının yaklaşık %60’ını, ticari araç pazarının ise %90’ını oluşturuyor. Türkiye’nin bu devasa pazarın dışında kalması, üretimde ve ihracatta gibisi görülmemiş bir daralmaya yol açabilir. Bu durum, yalnızca milyarlarca dolarlık ihracat kaybı değil, birebir vakitte otomotiv ve yan endüstride on binlerce kişilik istihdamın da tehlikeye girmesi demektir. Bu nedenle, Türkiye’nin en büyük ihracatçı dalı olan otomotiv endüstrisinin bu düzenlemeden muaf tutulması, ülke iktisadının geleceği için hayati ehemmiyet taşıyor.

Otomotiv Sanayii Derneği’nden (OSD) Gelen Değerlendirmeler

Konuyla ilgili en yetkili kurumlardan biri olan Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) ise durumu yakından takip ediyor. OSD Yönetim Kurulu Lideri Cengiz Eroldu, yaptığı açıklamalarda Türkiye ile Avrupa Birliği otomotiv endüstrileri ortasındaki alakanın son 30 yılda karşılıklı yarara dayalı ve birbirini tamamlayıcı bir yapı üzerine kurulduğunu vurguluyor. Eroldu, bu entegrasyonun gücüne güvendiklerini lakin riskin de farkında olduklarını belirtiyor. Türkiye’nin AB otomotiv pazarındaki pozisyonunu sayılarla özetleyen Eroldu, mevcut durumu şu formda açıklıyor:

• İhracat Gücü: Türkiye’nin toplam otomotiv ihracatının yaklaşık %70’i Avrupa Birliği ülkelerine yapılmaktadır.
• Karşılıklı Ticaret: Avrupa Birliği’nin toplam otomotiv ihracatının %8’i ise Türkiye’ye yapılmaktadır. Bu durum, ilginin tek taraflı olmadığını gösteriyor.
• Pazar Büyüklüğü: Türkiye, AB’nin dördüncü en büyük otomotiv pazarı pozisyonundadır.
• Dengeli Yapı: İki taraf ortasındaki otomotiv ithalat ve ihracat sayıları birbirine çok yakın seyrederek istikrarlı bir ticaret hacmi oluşturmaktadır.

Bununla birlikte Cengiz Eroldu, Türkiye’nin Avrupa için yalnızca bir pazar değil, birebir vakitte stratejik bir üretim ortağı olduğunun altını çiziyor. Bilhassa hafif ticari araç ve otobüs üretiminde Türkiye’nin Avrupa’nın en kıymetli merkezi olduğunu belirten Eroldu, “Türkiye’siz bir Avrupa otomotiv sanayi biraz sıkıntı ayakta kalabilir” diyerek mevcut entegrasyonun vazgeçilmezliğine işaret ediyor. OSD, Türkiye’nin esnek, rekabetçi ve sağlam bir iş ortağı olarak bu süreçten olumsuz etkilenmemesi gerektiğini savunsa da, düzenleme taslağının kesin halini telaşla bekliyor. Bölümün tüm paydaşları, Gümrük Birliği ruhuna uygun olarak Türkiye’nin bu düzenlemenin dışında tutulması için diplomatik kanalların sonuna kadar kullanılmasını umut ediyor.

Peki, Made in EU düzenlemesi hakkındaki sizin görüşleriniz neler? Fikirlerinizi yorumlarda bizimle paylaşın!