Yapay zeka yüzünden patlayan RAM krizi, teknoloji dünyasını daha evvel görülmemiş bir halde sarsıyor ve bu durumun tesirleri, sıradan tüketicilerin cüzdanlarına direkt yansımaya hazırlanıyor. Yapay zeka (AI) modellerinin ve uygulamalarının süratle yayılması, bu sistemlerin beyni olarak kabul edilen yüksek performanslı bellek çiplerine olan talebi patlattı. Data merkezleri, bilhassa de yapay zeka süreçleri için kurulan devasa tesisler, piyasadaki neredeyse tüm RAM stoklarını tüketirken, bilgisayar, akıllı telefon ve hatta televizyon almayı planlayan son kullanıcılar için şiddetli bir periyot başlıyor. Uzmanlar, bu durumu pandemi devrinde yaşanan tedarik zinciri krizine benzeterek, önümüzdeki birkaç yılın epeyce çalkantılı geçeceği konusunda uyarıyor.

Yapay Zeka Dolaylı RAM Krizi Neden Patladı?

Krizin temelinde, yapay zekanın doymak bilmeyen bellek iştahı yatıyor. ChatGPT, Gemini ve Copilot üzere büyük lisan modelleri (LLM’ler), milyarlarca parametreyi tıpkı anda işlemek ve süratli karşılıklar üretebilmek için devasa ölçüde yüksek süratli DRAM ve VRAM’e muhtaçlık duyuyor. Bu talebi karşılamak için teknoloji devleri, bellek üreticilerinin kapısını rekor siparişlerle çalıyor. Pazar araştırma şirketlerinden gelen raporlar, tablonun ciddiyetini gözler önüne seriyor. Yapılan tahlillere nazaran, veri merkezlerinin 2026 yılına kadar üretilen tüm üst seviye bellek çiplerinin %70’inden fazlasını tek başına tüketmesi bekleniyor. Bu, piyasanın geri kalanına, yani tüketici elektroniği üreticilerine ve kişisel kullanıcılara yalnızca %30’luk bir hisse kalacağı manasına geliyor.

Bu dengesizlik, fiyatlara kaçınılmaz olarak yansıyor. Dal kaynaklarına nazaran, bellek fiyatları 2025’in son çeyreğinde halihazırda %50 oranında bir artış gösterdi. Fakat bu yalnızca başlangıç. Önde gelen araştırma firmalarından Counterpoint Research, 2026’nın birinci çeyreğinin sonuna kadar fiyatların ek olarak %40 ila %50 daha artacağını öngörüyor. Bu, bir yıldan kısa bir müddet içinde bellek maliyetlerinin neredeyse iki katına çıkması demek. Bölümü 20 yıldır takip eden TrendForce analisti Avril Wu, durumu “Bu hakikaten şimdiye kadarki en çılgın zaman” kelamlarıyla özetleyerek, mevcut durumun daha evvelki hiçbir dalgalanmaya benzemediğini vurguluyor.

Bu durumun ardındaki bir başka faktör ise bellek üreticilerinin geçmişte aldığı kararlar. Birkaç yıl evvel piyasada bir arz fazlası yaşanırken, Micron, Samsung ve SK Hynix üzere büyük üreticiler envanter fazlasını eritmek için üretimi kısmıştı. Fakat yapay zeka talebinin bu derece patlayıcı bir biçimde artacağını öngörememeleri, piyasada tam karşıtı bir tesir yaratarak arzın talebin çok gerisinde kalmasına yol açtı. Artık ise bu devasa talep karşısında üretim kapasiteleri yetersiz kalıyor ve bu da fiyatları daha da üst çekiyor.

Tüketici Elektroniği İçin Domino Etkisi

Yapay zeka bellek krizi, yalnızca yeni bir bilgisayar toplamak isteyenlerin RAM maliyetlerini artırmakla kalmayacak. Bu kriz, bir domino tesiri yaratarak akıllı telefonlardan oyun konsollarına, televizyonlardan arabalara kadar içinde bellek çipi barındıran çabucak hemen her teknolojik eseri etkileme potansiyeline sahip. Üreticiler, artan bellek maliyetlerini bir noktadan sonra karşılayamayacak ve bu yükü direkt tüketiciye yansıtmak zorunda kalacaklar. Bu da elektronik aygıtların genel fiyat düzeyinde bariz bir artış manasına geliyor.

Önde gelen analist firmalarından IDC, bu fiyat artışlarının sonuçlarına dair karamsar bir tablo çiziyor. Firmaya nazaran, artan donanım maliyetleri nedeniyle 2026 yılında PC satışlarında %9, akıllı telefon satışlarında ise %5’lik bir düşüş yaşanması bekleniyor. Tüketiciler, yükselen fiyatlar karşısında satın alma kararlarını erteleyebilir yahut daha düşük özellikli modellere yönelebilir. Bu durum, teknoloji pazarında genel bir yavaşlamayı tetikleyebilir. IDC, yaşananları bellek arzının yapay zeka firmaları lehine “kalıcı bir halde tekrar tahsis edilmesi” olarak tanımlıyor ve bu durumun tüketici pazarını uzun vadede olumsuz etkileyeceğini belirtiyor.

Krizden Çıkış Yolları ve Gelecek Beklentileri

Peki, yapay zekanın yarattığı bu bellek fırtınası karşısında tüketiciler için bir umut ışığı var mı? Kısa vadede tahlil bulmak güç görünse de, bölümde birtakım hareketlenmeler mevcut. Bellek üreticileri Micron, Samsung ve SK Hynix, yeni üretim tesisleri kurmak için milyarlarca dolarlık yatırım planlarını hızlandırdı. Fakat bu tesislerin tam kapasiteyle üretime geçmesi ve piyasadaki arz-talep istikrarını olumlu tarafta etkilemesi en erken 2028 yılını bulacak. Bu da demek oluyor ki, en az iki yıl daha yüksek fiyatlar ve mümkün stok problemleriyle yaşamayı öğrenmemiz gerekecek.

Bu süreçte, kimi yaratıcı tahliller de gündeme geliyor. Örneğin, kullanım ömrünü tamamlamış sunuculardan sökülen eski bellek çiplerini yine kıymetlendiren şirketlerin satışlarında patlama yaşanıyor. WSJ’nin haberine nazaran, Caramon isimli bir şirket, bu prosedürle aylık satışlarını birkaç ay içinde 500.000 dolardan 900.000 dolara çıkardı. Misal biçimde, tüketiciler de ikinci el piyasasına yönelebilir yahut eski bilgisayarlarındaki RAM’leri yeni sistemlerinde süreksiz bir tahlil olarak kullanabilirler.

Ayrıca, yapay zeka sanayisinin de bellek bağımlılığını azaltacak yeni teknolojiler üzerinde çalıştığı biliniyor. Daha verimli algoritmalar ve daha az bellek tüketen donanım mimarileri, uzun vadede bu krizi hafifletebilir. Fakat şimdilik, yapay zeka canavarının bellek iştahı devam ediyor ve önümüzdeki birkaç yıl boyunca teknoloji alışverişi yapacak tüketiciler için şiddetli bir devir olacağı aşikar.

Peki, yapay zeka bellek krizi hakkındaki sizin görüşleriniz neler? Niyetlerinizi yorumlarda bizimle paylaşın!